بر اساس اصل 156 قانون اساسی قوه ی قضائیه قوه ای است مستقل که پشتیبان حقوق فردی و اجتماعی و مسئول تحقق بخشیدن به عدالت و عهدع دار وظایف زیر است:

 

1-احیای حقوق عامه و گسترش عدل و آزادیهای مشروع.

2- نظلرت بر حسن اجرای قوانین.

3- کشف جرم و تعقیب مجازات و تعزیر مجرمین و اجرای حدود و مقررات مدون جزایی اسلام

4- رسیدگی و صدور حکم در مورد تظلنات ،تعدیات ،شکایات، حل و فصل دعاوی و رفع خصومات و اخذ تصمیم و اقدام لازم در آن قسمت از امور حسبیه ،که قانون معین می کند.

5- اقدام مناسب برای   پیشگیری از وقوع جرم    و اصلاح مجرمین.

---

 

سیاست های کلی قضایی برنامه پنج ساله

ارتقاء توانمندی های علمی و عملی و سلامت قوه ی قضائیه در جهت اجرای وظایف محوله در قانون اساسی و سیاست های کلی نظام با تاکید بر:

 

 

1) کارآمد سازی ساختار قضایی و اداری

   

2) تمرکز کلیه امور دارای ماهیت قضایی در قوه قضائیه

 

 

3) اهتمام به پیشگیری از وقوع جرم و لزوم همکاری سایر دستگاه ها با قوه قضائیه در این زمینه

 

   

4) ارتقاء سطح گزینش و آموزش و نیز توسعه منابع انسانی ( قضایی و اداری) متناسب با نیازمندی های روز

 

 

5) استفاده بهینه  از ظرفیت وزارت دادگستری

   

6) توسعه، تکمیل و روزآمد کردن بهره برداری از فناوری های نوین خصوصا در زمینه های اطلاعات، ارتباطات، فرایند دادرسی و خدمات ثبتی

  

 

7) اهتمام در ارتقاء منزلت و استقلال قضات

 

8) ضرورت تامین بودجه متناسب با وظایف و ماموریت های محوله خصوصا در اجرای برنامه های جهشی با زمان بندی مناسب

 

 

9) اهتمام به تشکیل دادگاه های تخصصی

 

10) تمهیدات لازم برای فراگیر کردن نهاد داوری

  

11) اتخاذ تدابیر لازم جهت کاهش فرایند دادرسی و دستیابی سریع و آسان مردم به حقوق خود و بهره مندی از حقوق شهروندی در مراجع قضایی

   

12) اتخاذ تدابیر لازم در استفاده از مجازات زندان با رویکرد حبس زدایی

 

 

13) اهتمام در اصلاح امور زندانها و زندانیان

   

14) ایجاد ساز و کار مناسب برای تقریب آراء و احکام قضایی

 

15) اهتمام در ایجاد ساز و کار مناسب برای استفاده از تمام ظرفیت های قوه قضائیه، مذکور در قانون اساسی و سیاست های کلی نظام

 

16) اصلاح و تنقیح قوانین و رفع خلاء های قانونی مربوط به امور قضایی

 

 

 

 **************************************************************************

 

بندهای برنامه پنجم توسعه کشور در مورد پیشگیری از وقوع جرم

 

د) به منظور گسترش فرهنگ حقوقی و قضایی، اصلاح رفتار حقوقی و قضایی مردم، نهادینه سازی فرهنگ قانون مداری و نیز در راستای پیشگیری از وقوع جرایم و کاهش دعاوی حقوقی اقدامات ذیل انجام می شود:

1) آموزش همگانی طبق برنامه مصوب قوه قضائیه از طریق صدا و سیما

2) آموزش همگانی حقوق شهروندی درخصوص امور مالیاتی، اداری، کار و تامین اجتماعی، محیط زیست، بانکی، بیمه ای و مشابه آن توسط دستگاه های ذیربط از طریق صدا و سیما

3) پیش بینی مواد درسی لازم برای آموزش های مذکور در دوره های راهنمایی تحصیلی و متوسطه

تبصره - سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران در اجرای اجزای (1) و (2) زمان مناسب را برای پخش برنامه هایی که در این خصوص توسط قوه قضائیه( دستگاه های مربوط ) با آن سازمان تهیه می شود را اختصاص دهد.

ه) بمنظور تحقق بند (3) سیاست های کلی قضایی پنج ساله ابلاغی از سوی مقام معظم رهبری، دستگاه های اجرایی از جمله نیروی انتظامی، سازمان بسیج مستضعفین، نهاد ها و موسسات عمومی و غیر دولتی نظیر هلال احمر و شهرداری ها، مکلفند در چهارچوب وظایف خود همکاری لازم را با قوه قضائیه در اجرای برنامه  پیشگیری از وقوع جرم، معمول دارند.

 

---

 

 

تعدادی از قوانین و مقررات در خصوص پیشگیری از وقوع جرم برگرفته از نکات مجموعه

قوانین پیشگیری از وقوع جرم

 

مواد	عنوان
مقدمه قانون اساسي، اصل 8 ، 50 ،142، 156	قانون اسأسي جمهوري اسلامي ايران 10/1/1358
بند 7 ، 10 از سياست هاي كلي نظام و بند 7، 8، 12، 17، 19، 24، 27، 46و تقسيم بندي سياست هاي كلي امور فرهنگي	سياست هاي كلي نظام در دوره چشم انداز 12/8/1382
مواد 17، 19، 61، 62، 184، 548، 549، 610، 611، 625، 626، 627، 628، 629، 630، 664	قانون مجازات اسلامي
مواد 1، 2، 3، 4، 5، 6، 8، 9، 10، 11، 12، 13، 14، 15، 16، 17	قانون اقدامات تأميني مصوب 12/2/1339
بند 15 ماده 8	قانون تشكسل سازمان مديريت بحران كشور 31/2/1387
مواد 15، 16، 17، 19، 20، 26، 30، 31، 32، 33، 35، 37، 38، 39، 40، 41، 42، 60، 118، 123، 124، 125، 126، 127، 128، 130، 131، 132، 133، 134، 135، 136، 137، 138، 139، 140، 141، 142، 143، 144، 145، 150، 152، 153، 154، 164، 165، 203، 223، 224، 228	آيين نامه اجرايي سازمان زندان ها و اقدامات تأميني و تربيتي كشور (7/5/1380 روزنامه رسمي)
ماده 4	قانون نيروي انتظامي جمهوري اسلامي 26/4/1369

 

 

 

مواد 12، 16	قانون ارتش جمهوري اسلامي ايران 7/7/1366
مواد 1، 3، 6	قانون به كارگيري سلاح توسط نيروهاي مسلح در موارد ضروري 18/10/1373
ماده 1	قانون حمايت قضايي از بسيج 1/10/1371
ماده 2 بند 4، 9، 10، 11 و ماده 3 بند 12، 14 و ماده 13 بند 13	آيين نامه تعيين مصاديق عملي شهيد و خانواده هاي شاهد 2/2/1382
سياست هاي كلي و راهبرد هاي اجرايي و ماده واحده	سياست هاي مقابله با تهاجم فرهنگي مصوب 24/12/1379 شوراي عالي انقلاب فرهنگي
ماده 2 ، 3	آيين نامه اجرايي فعاليت انجمن هاي اسلامي مصوب 10/7/1362
ماده 2	متن اصلاحي آيين نامه اجرايي فعاليت انجمن هاي اسلامي موضوع قانون فعاليت احزاب، جمعيت ها و انجمن هاي سياسي و صنفي و انجمنهاي اسلامي يا اقليتهاي ديني شناخته شده مصوب 7/6/1360 مجلس شوراي اسلامي (مصوب 18/6/1363 هيأت وزيران
مقدمه و بند 23 از اصول سياست هاي فرهنگي و بند20، 21 از منهيات در سياست هاي فرهنگي	اصول سياست فرهنگي كشور مصوب 20/5/1371 شوراي عالي انقلاب فرهنگي
ماده 2	آيين نامه اجرايي انجمن هاي اسلامي واحدهاي اداري 7/5/1368

 

ماده 2	قانون اهداف و وظايف وزارت آموزش و پرورش 25/11/1366 مجلس شوراي اسلامي
ماده 40	قانون خط مشي كلي و اصول برنامه هاي سازمان صدا و سيماي جمهوري اسلامي ايران مصوب 17/4/1361 مجلس شوراي اسلامي
ماده 3	اهداف و سياست ها و ضوابط نشر كتاب مصوب 20/2/1367 شوراي عالي انقلاب فرهنگي
مواد 1، 2، 3، 10، 14	قانون اصلاح قانون جلوگيري از تصرف عدواني مصوب 6/12/1352
مواد 64، 67، 69، 71، 97، 100، 130، 132 و ماده 106 قانون و بند 7 و 8 سياست هاي كلي برنامه چهارم توسعه و بند 12، 17، 27، 45 سياست هاي كلي برنامه چهارم توسعه	قانون برنامه چهارم توسعه اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي جمهوري اسلامي ايران 11/6/1383
تبصره 69 و 70 و بند 1، 2، 8 از بخش 2 خط مشي هاي اساسي	قانون برنامه پنج ساله دوم توسعه اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي جمهوري اسلامي ايران 20/9/1373
بند 9 از خط مشي ها و بند 8 از سياست هاي كلي	قانون برنامه اول توسعه اقتصادي ، اجتماعي، فرهنگي جمهوري اسلامي ايران 11/11/1368
مواد 1، 2، 3، 4، 6، 7، 8، 11، 12	آيين نامه سازماندهي كودكان خياباني 4/5/1384

 

 

ماده 13	قانون احترام به آزادي هاي مشروع و حفظ حقوق شهروندي 15/12/1382
مواد 3، 4، 6، 7، 8، 9	سياست هاي كلي نظام در مورد مواد مخدر مصوب 31/4/1385 مجمع تشخيص مصلحت نظام
ماده 33	قانون مبارزه با مواد مخدر 3/8/1367
مواد 1، 5، 29، 33	آيين نامه اجرايي قانون مبارزه با مواد مخدر 2/11/1367
ماده 33	قانون اصلاح قانون مبارزه با مواد مخدر و الحاق موادي به آن مصوب 3/8/1367 مجمع تشخيص مصلحت نظام 17/8/1376
مقدمه پروتكل و مواد 2، 8، 9، 10 پروتكل	قانون الحاق ايران به پروتكل اختياري كنوانسيون حقوق كودك در خصوص فروش، فحشا و هرزه نگاري (25 مه 2000) مصوب 1386
بند 111، 124، 126، 132، 144، 145، 148	منشور حقوق و مسئوليت زنان در نظام جمهوري اسلامي ايران مصوب شوراي عالي انقلاب فرهنگي مصوب 31/6/1383
مواد 21، 22، 23	سياست ها و راه بردهاي ارتفاي سلامت زنان مصوب شوراي عالي انقلاب فرهنگي (8/8/1386)
فصل 5 بند 7 و فصل 6 بند 4	سياست هاي ارتقاي مشاركت زنان د آموزش عالي 26/7/1374 شوراي عالي انقلاب فرهنگي

 

راهبرد 6، 16، 32، 37، 45	راهبردهاي گسترش فرهنگ عفاف مصوب 4/5/1384 شوراي عالي انقلاب فرهنگي
مواد 1، 2، 3، 4، 5، 6، 7	لايحه قانوني پيشگيري از وقوع جرم
رأي شماره 26- 15/3/1353 و رأي شماره 590- 15/11/1372 و رأي شماره 39- 12/11/1360 و راي 35 – 29/3/1352	آراي وحدت رويه قضايي
ماده واحده	قانون راجع به جلوگيري از عمل قاچاق توسط وسايل نقليه موتوري دريايي به وسيله اداره مرزباني مصوب 9/8/1336
ماده 262	آيين نامه اجرايي قانون امور گمركي مصوب 20/1/1351
مواد 4، 7، 8، 20	آيين نامه جلوگيري از آلودگي آب 18/2/1373
مواد 4، 5	آيين نامه اجرايي تبصره (13) قانون برنامه اول توسعه اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي جمهوري اسلامي ايران 19/6/1369
مواد 2، 6، 7، 16، 18	قانون حفاظت از دريا و رودخانه هاي مرزي از آلودگي با مواد نفتي مصوب 14/11/1354
دادنامه: 422 تاريخ 18/6/1386 و و دادنامه: 435 پرونه 81/38 تاريخ 28/10/1382 و دادنامه شماره 193 پرونده 80/162  تاريخ 17/6/1381	آراي وحدت رويه ديوان عدالت اداري

 

پيشگيري از جرم در آينه معاهدات بين المللي
ماده واحده و مقدمه و مواد 1، 2، 3	الف: قانون موافقتنامه همكاري هاي امنيتي بين دولت جمهوري اسلامي ايران و شوراي وزيران بوسني و هرزگوين
ضميمه 3، 4، 6	ب: قانون الحاق جمهوري اسلامي ايران به ضمائم (3)،(4)،(6) كنوانسيون بين المللي جلوگيري از آلودگي ناشي از كشتي ها (6/5/1387)
ماده 11 قرارداد و پستي جهاني	ج: قانون تصويب احكام و مصوبات بيست و سومين كنگره اتحاديه جهاني پست منعقد شده در بخارست سال 2004 ميلادي (6/5/1387)
مواد 1، 2، 3	د: قانون موافقتنامه همكاري در زمينه مبارزه با جرايم سازمان يافته و تروريسم بين دولت جمهوري اسلامي و دولت جمهوري قزاقستان (2/5/1386)
ماده 2	ه: قانون موافقت نامه معاضدت حقوقي متقابل در امور كيفري بين دولت جمهوري اسلامي ايران و دولت جمهوري آقريقاي جنوبي 28/1/1386
ماده 4	و: قانون الحاق دولت جمهوري اسلامي ايران به كنوانسيون بين المللي عليه  گروگان گيري (3/3/1385)

 

مواد 14، 20، 21	ز: قانون الحاق دولت جمهوري اسلامي ايران به كنوامسيون مواد روانگردان (1971) مصوب 27/3/1377
مواد 1، 2، 3، 4، 5	ح: قانون موافقتنامه همكاري امنيتي بين دولت جمهوري اسلامي ايران و دولت جمهوري ايتاليا 23/10/1382
مواد 1، 2، 3، 4، 5	ط: قانون موافقتنامه همكاري هاي امنيتي ميان جمهوري اسلامي ايران و پادشاهي عربستان سعودي 17/4/1380
مواد 1، 2، 9	ي: قانون موافقتنامه امنيتي ، انتظامي و مبارزه با مواد مخدر بين دولت جمهوري اسلامي ايران و دولت جمهوري يونان مصوب 27/2/1379
مواد 13، 15	ك: قانون الحاق جمهوري اسلامي ايران به پروتكل اصلاحي معاهده واحد مواد مخدر سال 1961 ميلادي 14/5/1380
مواد 2، 5، 9	ل: قانون الحاق دولت جمهوري اسلامي ايران به كنوانسيون بين المللي كمك هاي متقابل اداري به منظور پيشگيري ، تجسس و جلوگيري از تخلفات گمركي (اكتبر 1977 شوراي همكاري گمركي و اصلاحيه هاي 27 ژوييه 1989 و 7 اكتبر 1995 آن) مصوب 20/3/1376

 

 

مواد 12، 13، 14	م: قانون احاق ايران به كنوانسيون اتخاذ تدابير لازم براي ممنوع كردن و جلوگيري از ورود و صدور و انتقال مالكيت غير قانوني اموال فرهنگي مصوب 17/9/1353
ماده 8	قانون اصلاح موادي از قانون تشكيل سازمان بازرسي كل كشور مصوب 1360 و اصلاحيه آن مصوب 1375 (مصوب 14/7/1378)
تبصره 7 بند ة، تبصره 14 بند س، تبصره 14 بند ظ ، تبصره 18 بند ك	قانون بودجه 1376 مصوب 24/12/1386
ماده 2	آيين نامه اجرايي بند الف تبصره 16 قانون بودجه سال 1386 كل كشور 30/2/1386
مواد 1، 3	آيين نامه اجرايي بند ظ تبصره 14 قانون بودجه سال 1386 كل كشور 23/2/1386
تبصره 15 بند ط ، تبصره 18 بند د	قانون بودجه سال 1385 كل كشور (25/12/1384)
ماده 5	آيين نامه اجرايي جزء 2 بند ة تبصره 7 قانون بودجه سال 1385 كل كشور 28/12/1384
ماده 4	آيين نامه اجرايي بند الف تبصره 16 قانون بودجه سال 1384 كل كشور (24/4/1384)
مواد 5، 10	آيين نامه اجرايي جزء 2 بند ب تبصره 7 قانون بودجه سال 1384 كل كشور (28/3/1384)
تبصره 15، 18	قانون بودجه سال 1384 مصوب 25/12/1383

 

 

تبصره 4، 11	قانون بودجه سال 1383 مصوب 24/12/1382
تبصره 4، 11	قانون بودجه سال 1382 كل كشور 24/12/1381
تبصره 11	قانون بودجه سال 1381 كل كشور 22/12/1380
تبصره 58	قانون بودجه سال 1378 كل كشور 13/11/1377
تبصره 57	قانون بودجه سال 1355 كل كشور 21/12/1354
مواد 8، 9	قانون جامع كنترل و مبارزه ملي با دخانيات (15/6/1385)
ماده 1	آيين نامه اردوهاي هجرت (مصوب 24/3/1385)
مواد 2، 7	اهداف و اصول تشكيل خانواده و سياست هاي تحكيم و تعالي آن مصوب 7/4/1384 شوراي عالي انقلاب فرهنگي
مواد 2، 3	اساسنامه نهاد نمايندگي مقام معظم رهبري در دانشگاه ها مصوب 3/12/1372 شوراي عالي انقلاب فرهنگي
مواد 2، 3، 4	آيين نامه پيش گيري و مبارزه با رشوه در دستگاه هاي دولتي (22/12/1383)

 

 

ماده 15	اهداف و سياست هاي كلي فرهنگي برنامه سوم توسعه كشور مصوب 25/12/1377 شوراي عالي انقلاب فرهنگي
ماده 22	آيين نامه اجرايي جزء (5) بند (الف) ماده(192) قانون برنامه سوم توسعه اقتصادي ، اجتماعي و فرهنگي جمهوري اسلامي ايران (2/2/1383)
بند 22 بخش فرهنگ و هنر و تبليغات اسلامي ، بند 9 ،10 بخش سياست داخلي  و بند 2 بخش امور قضايي	راهكارهاي اجرايي حوزه هاي بخشي قانون برنامه سوم توسعه اقتصادي، اجتمايي و فرهنگي جمهوري اسلامي ايران مصوب 21/10/1379
مواد 1، 2، 3، 4، 5، 6، 7، 8، 9، 10	برنامه ارتقاي سلامت اداري و مقابله با فساد (25/12/1382)
مواد 6، 8، 9، 10، 11، 18	آيين نامه چگونگي تأمين امنيت اجتماعات و راهپيمايي هاي قانوني 31/6/1381
مواد 24، 34	قانون انتخابات رياست جمهوري اسلامي ايران مصوب 5/4/1364
مواد 16، 67	قانون انتخابات مجلس شوراي اسلامي 7/9/1378
مواد 1، 2، 3	قانون راجع به تعيين وظايف و تشكيلات شوراي امنيت كشور 8/6/1362
مواد 1، 4، 5، 6، 7، 10	قانون تأسيس وزارت اطلاعات 27/5/1362

 

 

مواد 3، 6	اساسنامه سازمان اقدامات تأميني و تربيتي 15/11/1356
ماده واحده	قانون تأسيس سازمان اقدامات تأميني و تربيتي 7/4/1356
مواد 1، 6	قانون حفاظت و بهسازي محيط زيست 28/3/1353
بخشنامه برخورد قاطع، سريع و قانوني با مهاجمان به ضابطان و ماموران داراي مجوز بسيج 15/8/1379 ، بخشنامه جرايم انتخاباتي 10/9/1382، بخشنامه مربوط به برخورد دقيق و بدون ارفاق در مورد جرايم مربوط به مشروبات الكلي مورخ 5/10/1381 ، بخشنامه تشكيل ستاد ويژه در مراكز استان ها براي مبارزه قاطع با اعتياد و جرايم مرتبط با مواد مخدر و دستورالعمل آن 21/6/1381، بخشنامه اختصاص شعبه اي براي رسيدگي به جرايم انتخاباتي 5/2/1380، بخشنامه تشكيل ستاد پيشگيري و مبارزه با جرايم ويژه با مسؤوليت رئيس كل دادگستري هر استان 20/11/1379، بخشنامه رسيدگي خارج از نوبت و سريع به پرونده هاي تخريب مراتع و جنگل ها و تصرف اراضي ملي 4/11/1374، دستور العمل بند 15 قانون احترام به آزادي هاي مشروع و حفظ حقوق شهروندي مصوب 15/2/1383 و 23/12/1383	بخشنامه هاي قوه قضاييه

مواد 3، 6	اساسنامه سازمان اقدامات تأميني و تربيتي 15/11/1356
ماده واحده	قانون تأسيس سازمان اقدامات تأميني و تربيتي 7/4/1356
مواد 1، 6	قانون حفاظت و بهسازي محيط زيست 28/3/1353
بخشنامه برخورد قاطع، سريع و قانوني با مهاجمان به ضابطان و ماموران داراي مجوز بسيج 15/8/1379 ، بخشنامه جرايم انتخاباتي 10/9/1382، بخشنامه مربوط به برخورد دقيق و بدون ارفاق در مورد جرايم مربوط به مشروبات الكلي مورخ 5/10/1381 ، بخشنامه تشكيل ستاد ويژه در مراكز استان ها براي مبارزه قاطع با اعتياد و جرايم مرتبط با مواد مخدر و دستورالعمل آن 21/6/1381، بخشنامه اختصاص شعبه اي براي رسيدگي به جرايم انتخاباتي 5/2/1380، بخشنامه تشكيل ستاد پيشگيري و مبارزه با جرايم ويژه با مسؤوليت رئيس كل دادگستري هر استان 20/11/1379، بخشنامه رسيدگي خارج از نوبت و سريع به پرونده هاي تخريب مراتع و جنگل ها و تصرف اراضي ملي 4/11/1374، دستور العمل بند 15 قانون احترام به آزادي هاي مشروع و حفظ حقوق شهروندي مصوب 15/2/1383 و 23/12/1383	بخشنامه هاي قوه قضاييه

مواد 3، 6	اساسنامه سازمان اقدامات تأميني و تربيتي 15/11/1356
ماده واحده	قانون تأسيس سازمان اقدامات تأميني و تربيتي 7/4/1356
مواد 1، 6	قانون حفاظت و بهسازي محيط زيست 28/3/1353
بخشنامه برخورد قاطع، سريع و قانوني با مهاجمان به ضابطان و ماموران داراي مجوز بسيج 15/8/1379 ، بخشنامه جرايم انتخاباتي 10/9/1382، بخشنامه مربوط به برخورد دقيق و بدون ارفاق در مورد جرايم مربوط به مشروبات الكلي مورخ 5/10/1381 ، بخشنامه تشكيل ستاد ويژه در مراكز استان ها براي مبارزه قاطع با اعتياد و جرايم مرتبط با مواد مخدر و دستورالعمل آن 21/6/1381، بخشنامه اختصاص شعبه اي براي رسيدگي به جرايم انتخاباتي 5/2/1380، بخشنامه تشكيل ستاد پيشگيري و مبارزه با جرايم ويژه با مسؤوليت رئيس كل دادگستري هر استان 20/11/1379، بخشنامه رسيدگي خارج از نوبت و سريع به پرونده هاي تخريب مراتع و جنگل ها و تصرف اراضي ملي 4/11/1374، دستور العمل بند 15 قانون احترام به آزادي هاي مشروع و حفظ حقوق شهروندي مصوب 15/2/1383 و 23/12/1383	بخشنامه هاي قوه قضاييه

بخشنامه برخورد قاطع و قانوني با متخلفان از مقررات راهنمايي و رانندگي 10/2/1370 ، ماده 3 دستورالعمل تشكيل شوراي قضايي منطقه اي 21/5/1378 ، دستورالعمل تشكيل شوراي عالي نظارت و بازرسي قوه قضاييه 27/3/1386 و مقدمه و بند 1