پارس يا فارس سرزمين نسبتا پهناوري است كه تاريخ چند هزار ساله دارد . چنانكه از الواح به دست آمده در تخت جمشيد برمي آيد ، اين ناحيه در دوران هخامنشي ، اهميت و اعتبار زيادي داشته و مركز بسط و گسترش مذهب و تمدن پارسي به نقاط مختلف جهان بوده است .

تا چندي پيش نيز نام پرسيا (پارس) به تمام ايران اطلاق مي شد كه باعث بالندگي و افتخار هر فرد ايراني مي باشد .چه بسيار از كشورهاي جهان كه نتوانستند گامي فراتر از مرزهاي خود در توسعه فرهنگ خويش بردارند ، اما مردم كشور ما با نبوغ فكري خويش ، به عمر پر ستم فراعنه مصر پايان دادند و كرانه هاي آفريقا در حوزه درياي مديترانه را درنورديدند و تا قلب اروپا و تركستان آسيا پيش رفتند و مذهب و تمدن خويش را اشاعه دادند .

در طلوع فجر اسلام ، ياور حضرت محمد (ص ) سلمان فارسي بود و در دوره بعد از اسلام ، فيلسوفان و عارفاني چون شيخ روزبهان ، ابن مقفع ، بابا كوهي ، ملاصدرا ، سيبويه را در دامان خود پرورد ، كلام گهربار و مسرور كننده حافظ و سعدي در سراسر عالم از آسمان همين استان طنين انداز شد كه موجب افتخار و سربلندي هر ايراني ، به ويژه پارسي است . زبان پارسي كه امروزه ايرانيان بدان سخن مي گويند ، از پارس برخاسته و توسعه و گسترش يافته است .

آموزش و پرورش استان فارس مسووليت برنامه ريزي ، نظارت ، هدايت و كنترل 19 اداره آموزش و پرورش شهرستان ، 39 منطقه ، يك اداره آموزش و پرورش عشاير سيار ، يك اداره آموزش و پرورش استثنايي و 19 نمايندگي را عهده دار است .گستردگي استان پهناور فارس و به تبع آن پراكندگي زياد مناطق و شهرستانها با فرهنگها و آداب مختلف و نيز محروميت اكثر مناطق و تنوع آب و هوايي (اختلاف دما بين سردترين و گرمترين نقطه استان به بيش از 30 درجه سليسيوس مي رسد)خود گوياي ميزان پيچيدگي امر برنامه ريزي آموزش و پرورش استان مي باشد .بر اساس آمار سال تحصيلي جاري، استان فارس داراي 9328 واحد آموزشي 45736 كلاس درس و 73554 پرسنل مي باشد كه مسووليت تعليم و تربيت 1216852 نفر دانش آموز را به عهده دارد.

وضعيت جغرافيايي استان

استان فارس با وسعت 122661 كيلومتر مربع در جنوب بخش مركزي ايران قرار گرفته است كه از نظر وسعت رتبه پنجم را در كشور داراست اين استان از شمال با استانهاي اصفهان و يزد از مغرب با استانهاي كهگيلويه و بويراحمد و بوشهر و از جنوب با استان هرمزگان و از شرق با استان كرمان همسايه است. و بر اساس آخرين تقسيمات كشوري هم اكنون داراي تا پايان سال 1385 اين استان داراي 24 شهرستان و 69 بخش و 69 شهر و 190 دهستان بوده است .

پيشينه تاريخي

استان فارس از قديمي ترين مراكز تمدن بشري محسوب ميشود و قرن ها مركز حكومت محسوب مي شده است قبل از اسلام دو سردار بزرگ ايراني از اين منطقه برخاستند و يك سلسله بزرگي بنام هخامنشي ( كورش) و ساساني ( اردشير بابكان)‌تشكيل دادند بعد از انقراض سلسله هخامنشي كه نزديك به 219 سال در ايران پادشاهي كرده اند اسكندر مقدوني سلسله سلوكيه را در سال 311 قبل از ميلاد در ايران تأسيس و شهرهايي در ناحيه پارس ( فارس )‌بنا نهاد.

مسلمانان نخستين بار در دوره خلافت عمر اقدام به تسخير فارس نمودند . پس از پذيرش اسلام بوسيله امراي فارس وسعت قلمرو فارس درزمان خلفا بيش از پيش افزايش يافت و يزد و نواحي ديگر مجاور كوير نيز به استخر ملحق گرديد.

درزمان ضعف قدرت خلافت در قرن سوم فارس به تصرف يعقوب ليث موسس سلسله صفاريان درآمد و شيراز پايتحت صفاريان شد .پس از آن فارس بتصرف آل بويه در آمد سپس سلجوقيان بر فارس مسلط شدند متعاقباً سنقر ابن مودود سلسله اتابكان فارس را تأسيس كه تا سال 543 هـ ق اين سلسله بر فارس حكمراني نمود و پس از چندي قوم مغول بر فارس يورش بردند و پس از تسلط سلسله آل مظفر در سال 959 هـ ق فارس به تصرف شاه اسماعيل صفوي درآمد متعاقباً در زمان فرمانروايي كريم خان زند صلح و آباداني به فارس بازگشت و متعاقباً در زمان قاجاريه و سلسله پهلوي و انقلاب شكوهمند اسلام شهرهاي فارس رو به آباداني و عمران گذاردند.

فارس بعلت موقعيت جفرافيايي و نزديكي به خليج فارس از دير باز اقامتگاه قوام گوناگوني از جمله آريايي ها ، سام و ترك بوده است كه تحت تأثير و نفوذ فرهنگ ايراني در آمده اند با وجود اين ايلات و عشاير منطقه كه شامل ايلات قشقايي ، ممسني و كهگيلويه ميباشد هنوز بخش عمده اي از فرهنگ بومي خود را حفظ كرده اند.

اماكن مذهبي و مشاهير تاريخي

فارس مدفن امامزاده هاي واجب التكريم مانند حضرت شاه چراغ ، سيد علاءالدين حسين و ساير اماكن مقدس مهم مذهبي است كه مورد احترام تمامي شيعيان جهان است .

بزرگاني چون ملاصدرا ، حافظ ، سعدي ، سيبويه ، وصال شيرازي ، فرصت شيرازي ، شهيد دستغيب و... از جمله مشاهير بزرگ اين استان ميباشند.

جمعيت

جمعيت فارس در سال 85 4279766 نفر تخمين زده شده كه سهم جمعيت فارس از كل كشور 46/6 مي باشد.

زبان

بيشتر مردم فارس به زبان فارسي اما با گويش هاي مختلف محلي صحبت مي كنند .پاره اي از اقوام ساكن در فارس نيز به زبانهاي غير فارسي از آن جمله تركي و عربي تكلم ميكنند.

نيروي انساني و اشتغال

در حال حاضر فارس از حيث بيكاري رتبه دوم را در كشور دارد.

وضعيت نيروی انسانی( قضات و كاركنان قضايي)

استان فارس داراي 24 دادگستري و 15 دادگاه بخش است . اين استان 337 نفر قاضی و تعداد1206 کارمند اداری دارد .

در دادسرای عمومی و انقلاب استان 87 نفر داديار و 27 نفر بازپرس و7نفر معاون دادستان و23 نفر دادستان بکار اشتغال دارند ( يك شهرستان فاقد دادستان ميباشند ).

همچنين در محاکم بدوی ( عمومی ) 106 نفر رئيس شعبه دادگاه عمومی و 37 نفر دادرس علی البدل و 5 نفر مشاور قضايی مشغول بکار هستند همچنين دادگاههای انقلاب استان 5 نفر رئيس شعبه و دو نفر دادرس علی البدل دارند.محاکم تجديد نظر استان دارای 12 نفر رئيس و يک نفر دادرس و 22 نفر مستشار ويك دادرس ميباشند كه با اين وصف رؤسای دادگستری شهرستانها و بخش 37 نفر ميباشند .

با عنايت به مراتب فوق از مجموع مطالب پيش گفته چنين بر می آيد که از مجموع تعداد قاضی در نظر گرفته شده در نمودار تشکيلاتی استان، تعداد 336 نفر معادل 6/57% دارای تصدی است و مابقی معادل4/42 درصد بلاتصدی ميباشد . همچنين در چارت تشکيلاتی کارکنان اداری تعداد 3199 کارمند در نظر گرفته شده که تعداد1206 معادل 38 درصد دارای متصدی و 62 درصد فاقد تصدی ميباشند.

سازمان قضائی نيروهای مسلح 13 قاضی دارد که از اين رقم 5 نفر نظامی و مأمور هستند . سازمان بازرسی کل کشور مستقر در فارس فقط يک قاضی دارد.

تحليل منابع ؛موانع و چالش های استان

وضعيت اراضی

اصلي ترين محور اقتصاد استان فارس كشاورزي و باغداري است بعنوان نمونه در سال زراعي 77-78 سهم فارس از توليدات زارعي 84/9 درصد بوده كه رتبه سوم را در كشور داراست در اين ميان استان فارس در توليد محصول استراتژيك گندم سالهاست در كشور در رتبه اول قرار دارد.

همچنين استان فارس با 7/20 درصد درختان بارور كشور در مقام اول قرار دارد و سهم استان فارس در توليد مركبات معادل 8/25 در صد كشور ميباشد كه مقام دوم را در كشور داراست.

از جهت سطح زير كشت زراعي در سال 1377 استان فارس با 6/7 درصد سطح زير كشت اراضي مقام دوم را دارا ميباشد و از نظر سطح زير كشت باغي در همان سال استان فارس با كسب 7/11 درصد مقام سوم را در كشور بخود اختصاص داده است .

بنابراين بديهي است كه زمين نقش تعيين كننده درپرونده هاي قضايي استان داشته باشد.

بعنوان مثال در شهرستان مرودشت بدليل دارا بودن اراضي مستعد و با ارزش اختلافات اراضي و مشكلات ناشي از اجراي احكام اراضي همواره يكي از معضلات عمده بوده است . در اين ميان نبايد از وضعيت حقوقي اراضي و نقش آن در اختلافات و وقوع جرائم و دعاوي غافل ماند . قسمت هايي از فارس در گذشته در سيطره برخي خوانين و مالكين بزرگ بوده است كه برخي از مشكلات آن هنوز پابرجاست بعلاوه مشكلات موقوفات و خلع يد برخي اراضي بزرگ و مشكلات مربوط به اجراي قوانين متنوع زيادي مانند قوانين اصلاحات ارضي كشت موقت، ابطال اسناد اراضي موات شهري ، و... در حجم عظيمي از دعاوي اراضي استان نقش مؤثري داشته اند.

تنوع فرهنگی و دين و مذهب

گوناگونی استان فارس از حيث جمعيت روستايی و شهری و وجود اقليت های مذهبی مانند يهودی و زرتشتی و ... همچنين وجود عشاير ترک و لرو عرب تنوع فرهنگی را در استان به همراه داشته است.

بطور کلی بيش از1/59 درصد جمعيت استان در مناطق شهری و6/39 درصد در مناطق روستايی اقامت دارند.

اقليت کليمی بالاترين رقم اقليت های مذهبی را تشکيل ميدهند . پراکندگی اقليت های مذهبی بيشتر در شيراز بچشم ميخورد .

تنوع اقليمی و سرزمينی

استان فارس دارای تنوع اقليمی و آب و هوايی است بنحوی که در برخی سالها گرمترين يا سرد ترين مناطق کشور در استان فارس بوده است . بنابراين حسب تنوع آب وهوا نوع ونرخ جرائم درمناطق مختلف فارس متفاوت ميباشد و بعلاوه فارس همسايه برخی استانهای مرزی است و در مجموع تأثير اين عوامل را ميتوان در جرائم مختلف مشاهده کرد بعنوان مثال شهرهايی مانند داراب و فسا به سبب مجاورت با استان کرمان و نيز عوامل مساعدی مانند بيابانها و کوير و کوهها که ميتواند اشرار را در دل خود مخفی کند از استعداد افزايش جرم در زمينه حمل مواد مخدر برخوردارند. در شهرهای مجاور با استانهای بوشهر وهرمزگان نيز قاچاق کالا ازجمله جرائم مهم بشمار ميرود.

وضعيت امنيتي

همانگونه كه گفته شد فارس از جهت بيكاري در رتبه دوم كشور قرار دارد در حال حاضر بيشترين شهرستان را در كشور داراست ، وسعت استان و نيز موقعيت ويژه استان كه در مسير ترانزيت مواد مخدر و اسلحه و همجوار استانهاي مرزي شرقي و جنوب كشور قرار دارد باعث شده فارس از حيث برخي جرائم در كشور جزء رديف هاي اول باشد . در برنامه عملياتي دادگستري برنامه هاي امنيتي جهت پيشگيري و برخورد با جرائم خاص در اولويت قرار گرفته است .